سلطانی: مواضع اخیر ترامپ دربردارنده تهدیدات امنیتی علیه ایران است | «میانجیها» میان ایران و آمریکا فعلا کارایی ندارند
به گزارش اقتصادنیوز، تهدیدات آمریکا و اسرائیل علیه ایران شدت گرفته است و با وجود تاکید چندین باره ایران بر راه حل های دیپلماتیک، اما رئیس جمهوری آمریکا همچنان مسیر فشار و تهدید ایران را دنبال می کند. در این میان بحث میانجی گری برخی کشورهای منطقه نیز به نظر می رسد فعلا در دستور کار نیست.
علیرضا سلطانی تحلیلگر سیاست خارجی و بین الملل در گفتگو با اقتصادنیوز می گوید: «اظهارنظرهایی که اخیراً از سوی دولت آمریکا، شخص رئیسجمهور این کشور، اسرائیل و نخستوزیر آن مطرح شده، مواضعی است که به نوعی دربردارنده تهدیدات امنیتی نسبت به ایران است. این مسئله با رویکردی که آنها در گذشتهای نه چندان دور (همین دو ماه اخیر) داشتند، تا حدی متفاوت است.»
گفتگوی اقتصادنیوز را با علیرضا سلطانی می خوانید.
*****
*آقای سلطانی! در هفته های اخیر چندین بار شاهد تهدید ایران به حمله نظامی از سوی آمریکا و اسرائیل بوده ایم. از سوی دیگر خبرهایی درباره پیام فرستادن نتانیاهو به ایران از طریق پوتین مطرح شد مبنی بر اینکه قصد حمله به ایران را ندارد. ارزیابی شما از این فضای نه صلح نه جنگی که این روزها پررنگ تر شده است، چیست؟
در ابتدا باید بر این نکته تأکید کرد که شرایط حاکم بر فضای سیاسی داخلی، منطقهای و بینالمللی بسیار مبهم و پیچیده است. در این فضای پیچیده، با توجه به پیوستگی میان سطوح تحلیل یعنی سطح تحلیل داخلی، منطقهای و بینالمللی، شاید نتوان ارزیابی دقیقی از تحولات پیشرو ارائه کرد.
اما واقعیت این است که ما در جهان سیاست و در عرصه روابط بینالملل هیچ امر مطلقی نداریم و نمیتوان صرفاً بر مواضع اعلامی یا سیاستهایی که در یک بازه زمانی مطرح میشوند، تکیه کرد و پیشبینی دقیقی نسبت به تحولات آینده ارائه داد.
چندگانگی در حرف و پیام های آمریکا و اسرائیل
پس در عالم سیاست، امر مطلق وجود ندارد. اظهارنظرهایی که اخیراً از سوی دولت آمریکا، شخص رئیسجمهور این کشور، اسرائیل و نخستوزیر آن مطرح شده، مواضعی است که به نوعی دربردارنده تهدیدات امنیتی نسبت به ایران است. این مسئله با رویکردی که آنها در گذشتهای نه چندان دور (همین دو ماه اخیر) داشتند، تا حدی متفاوت است.
گفته می شود پیامی از طرف نتانیاهو به واسطه روسیه به ایران ابلاغ شده بود که نشان میداد این کشور قصدی برای حمله به ایران ندارد. اما تحولات روزهای اخیر و مواضع رئیسجمهور آمریکا و نخستوزیر اسرائیل گویای این است که شرایط و مواضع سیاسی این 2 کشور حداقل به شدت در حال تغییر است.
ایران فعلا محور سیاست خارجی آمریکا نیست
هرچند تحولات رخ داده در ونزوئلا فعلاً تا حدی بر مواضع ایالات متحده نسبت به ایران سایه افکنده است. اما به نظر میرسد در روزهای آینده با تثبیت شرایط سیاسی در ونزوئلا و شکلگیری مناسبات جدید میان آمریکا و آن کشور، این سایه از بین برود. در چنین شرایطی، مجدداً ایران در محور سیاست خارجی آمریکا قرار خواهد گرفت که البته این موضوع به تحولات سیاسی داخلی ایران و روند اعتراضاتی که اخیراً شروع شده نیز بستگی دارد.
این مواضع که از سطح اعلامی و گفتاری شروع شده، چه بسا میتواند به اقدام نظامی نیز منتهی شود. واقعیت این است در چنین فضایی نمی توان روی گزینه های قطعی دست گذاشت و اعلام کرد که اتفاق نظامی یا عملیات نظامی رخ خواهد داد یا نه که به شرایط سیاسی آینده بستگی دارد.
*طی روزهای اخیر بیانیه شورای دفاع در واکنش به فضای تهدید علیه ایران منتشر شد. در این بیانیه تاکید شده بود در چارچوب دفاع مشروع، جمهوری اسلامی ایران خود را محدود به واکنش پس از اقدام نمیداند. از نگاه شما این احتمال وجود دارد که ایران به سمت حمله پیشدستانه حرکت کند؟
بیانیه شورای دفاع به نظر می رسد یک واکنش منطقی نسبت به مواضع اسرائیل و ایالات متحده در روزهای اخیر و تهدیداتی است که میتواند رنگ عمل به خود بگیرد.
طبیعی است که قوای نظامی ایران و نیروهای مسلح از آمادگی لازم برخوردار خواهند بود؛ این یک مسئله عادی در روابط بینالملل است که وقتی کشوری احساس تهدید جدی و واقعی کند، میتواند اقدام پیشدستانه نیز انجام دهد.
کارایی میانجی ها از بین رفته است
*با وجود اینکه خبرهایی در خصوص فعال شدن برخی میانجی ها خصوصا میانجی گران منطقه ای رسانه ای شده است، اما به نظر می رسد اساسا آمریکا درب مذاکره با ایران را بسته است و نگاهش صرفا بر رویکرد تهاجمی و نظامی تکیه دارد و بعید است میانجی ها نیز اثرگذار باشند. تحلیل تان از این شرایط چیست؟
در خصوص فعالیت میانجیها باید اذعان کرد که به نظر میرسد این عنصر، کارایی لازم خود را در روابط ایران و آمریکا بعد از جنگ ۱۲ روزه از دست داده است. دلیل این امر آن است که آمریکا و اسرائیل تا حدی اطمینان یافتهاند که تأسیسات هستهای ایران را نابود کرده و توسعه صنعت هستهای را برای مدتی به تأخیر انداختهاند.
آنها همچنین نسبت به تأثیر فشارهای اقتصادی، بهویژه پس از بازگشت تحریمهای شورای امنیت، مطمئن هستند و از این رو تعجیلی در برگزاری مذاکره ندارند. البته آنها مذاکرهای را که توأم با پذیرش خواستههای حداکثریشان از سوی ایران باشد رد نمیکنند، اما با توجه به اطمینان از اینکه ایران در شرایط فعلی خواستههای حداکثری آنها را در توافقات اجابت نخواهد کرد، انگیزهای برای انجام مذاکره ندارند.
مذاکراتی که برای آنها سودی نداشته و تنها می تواند برای ایران زمان بخرد یا شرایط داخلی را به لحاظ روانی آرام کند، اما برای آنها بازدهی نخواهد داشت. در نتیجه، تحرکات میانجیها در ماههای اخیر، از جمله آخرین مورد آن یعنی مصر که زمینه میانجیگری میان ایران و آژانس را فراهم کرد، به نتیجه خاصی نرسید.
انگیزه طرف آمریکایی برای مذاکره کم شد
با بازگشت اسنپبک، عملاً آن توافق ایران و آژانس نیز اثرگذاری خود را از دست داد. با لحاظ تحولات روزهای اخیر در ایران، انگیزه طرف آمریکایی برای مذاکره بسیار کمتر شده و آنها منتظرند تا جهتگیری تحولات داخلی ایران مشخص شود و بر آن مبنا رویکردهای جدید خود را دنبال کنند.
شاید به نفتکش های ایران در آب های جنوبی تعرض شود
*آقای سلطانی! حمله به نفتکش های ایران از سوی نیروهای آمریکایی نیز یکی دیگر از مسائلی است که این روزها مطرح می شود. مشخصا فایننشالتایمز گزارشی از برنامه ریزی آمریکا و بریتانیا برای توقیف نفتکش های ایرانی منتشر کرده بود. این احتمالات جنگ روانی است یا احتمال وقوع آنها جدی است؟
در این فضا باید انتظار داشت که فشارها نسبت به ایران در ابعاد مختلف افزایش یابد؛ از فشارهای سیاسی و روانی گرفته تا فشارهای امنیتی و نظامی. حتی ممکن است تجربهای مشابه آنچه در مورد ونزوئلا رخ داد، در مورد ایران نیز در آبهای جنوبی تکرار شود و تعرضاتی نسبت به کشتیها یا نفتکشها صورت بگیرد.
به طور کلی، شرایط به گونهای است که به نظر میرسد فشارهای اقتصادی، سیاسی و حتی نظامی آمریکا با همراهی اسرائیل در هفتهها و ماههای آینده افزایش خواهد یافت.
ارسال نظر