عراقچی در تکاپوی دور کردن خطر جنگ از ایران | اختلاف در حلقه نزدیکان ترامپ، گزینه غیرنظامی را جدی‌ کرد؟

به گزارش اقتصادنیوز، همزمان با دوگانه جنگ یا مذاکره میان ایران و آمریکا، و شدت گرفتن تهدیدات ترامپ علیه ایران، تیم وزارت خارجه با هدایت عباس عراقچی، این روزها دیپلماسی را در چند سطح دنبال می کنند.

خبر مرتبط

فریدون مجلسی: جنگ علیه ایران به ضرر عربستان و ترکیه است | هنوز فرصت داریم، در سیاست باید واقع بین بود

اقتصادنیوز: یک تحلیلگر سیاست خارجی معتقد است: چون جنگ با ایران به ضرر کشورهایی مثل عربستان و ترکیه است برای منافع خود می‌توانند دخالت کنند و نقش میانجی‌گری را ایفا کنند. یعنی ما باید به جبران گذشته امتیازاتی بدهیم تا صلح را بخریم.

عراقچی وزیر خارجه از اوایل هفته سلسله اقدامات خود را برای کاهش تنش ها آغاز کرده و تلاش‌ها برای مقابله با وقوع یک درگیری را هدایت کرده است. او که هفته گذشته سفری به لبنان داشت، پس از آن به دیپلماسی تلفنی روی آورد و تماس‌هایی با برخی از مقامات کشورهای عربی از جمله امارات، چین، مصر، ترکیه و حتی فرانسه برقرار کرد. 

در کنار این تماس ها او این روزها چندین گفتگوی مهم با رسانه های خارجی داشته و تلاش کرده که سیگنال های ایران به طرف های درگیری ارسال کند.

سه محور مورد بحث در ایران

تمرکز عباس عراقچی وزیرخارجه ایران در بیشتر گفت‌وگوهای اخیر بر سه محور متمرکز بوده است. در وهله اول عراقچی تلاش کرد تا هم در گفتگو با رسانه‌های خارجی و هم سفرای حاضر در تهران و همچنین در تماس‌های تلفنی با مقامات، از دخالت آمریکا و اسرائیل در اعتراضات داخلی در ایران و کشاندن اعتراضات به خشونت بگوید.

مساله بعدی که وزیرخارجه آن را در دستور کار قرار داده موضوع مذاکره با آمریکاست. در منظومه فکری ترامپ، مساله هسته‌ای موضوعی حل شده است و آمریکا حالا باید به هر نحو ممکن موضوع موشکی را هم حل و فصل کند. تهران اما کم‌ترین نشانه‌ای برای تسلیم به خواسته‌های موشکی رئیس‌جمهور آمریکا از خود نشان نداده است. با همه اینها عراقچی تاکید دارد که مذاکره مانند همیشه یک گزینه مهم بر روی میز ایران است و در صورتی که طرف مقابل هم مذاکره شرافتمندانه بخواهد، می‌شود با واشنگتن گفت‌وگو کرد.

موضوع دیگر تهدید‌هایی است که از سوی آمریکا و اروپا مطرح می‌شود. این تهدیدها از سوی آمریکا از تهدید نظامی تا تهدید تعرفه‌ای برای شرکای تجاری را شامل می‌شود. اروپا هم مواضعی نزدیک به شریک خود دارد و سخنان سیاستمداری چون مرتس صدراعظم آلمان نشان می‌دهد که شمشیر را از رو برای ایران بسته است. در چنین وضعیتی عراقچی تا امروز هم با پاسخ‌ دادن به مرتس و بی‌شرمانه خواندن گفته‌هایش و هم با گفتگو با وزیرخارجه فرانسه و مقامات دیگر اروپایی تلاش کرده تا به جنگ با روایت‌ کشورها غربی برود.

دیپلماسی تلفنی از منطقه تا اروپا

سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران شامگاه چهارشنبه ۲۴ دی‌ماه در گفت‌وگوی تلفنی با بدر عبدالعاطی، وزیر امور خارجه مصر در خصوص تحولات منطقه‌ای و بین‌المللی گفت‌وگو و تبادل نظر کرد. اهمیت این گفتگو در تلاش های میانجی گرانه مصر بین تهران و واشنگتن طی ماه های گذشته قابل ارزیابی است.

وزیر امور خارجه کشورمان در این تماس تلفنی ضمن تشریح حوادث چند روز گذشته و به خشونت کشانده شدن اعتراضات مسالمت‌آمیز مردم توسط عناصر خشونت طلب وابسته به خارج که منجر به جان باختن تعدادی از هموطنانمان گردید، همتای مصری خود را در جریان جزییاتی از مداخلات خارجی و جریان آشوب قرار داد.

عراقچی در این گفت‌وگوی تلفنی اظهارات تحریک‌آمیز مقامات آمریکایی که دخالت آشکار در امور داخلی ایران تلقی می‌شود را شدیدا محکوم کرد. وزیر امور خارجه مصر نیز ضمن ابراز تأسف از وقوع رویدادهای تروریستی بر اهمیت رایزنی‌های نزدیک و تشریک مساعی کشورهای منطقه جهت تحکیم ثبات و امنیت منطقه تاکید کرد.

همچنین عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران و سوبرامانیام جایشنکار، وزیر امور خارجه هند در تماس تلفنی در خصوص روابط دوجانبه و تحولات منطقه‌ای و بین‌المللی گفت‌وگو کردند.

وزیر امور خارجه کشورمان در این گفت‌وگوی تلفنی، با اشاره به اعتراضات مسالمت‌آمیز در ایران که توسط عوامل تروریستی آموزش‌دیده بیگانه به خشونت کشانده شد، بر عزم و وحدت ملت ایران در صیانت از استقلال و حاکمیت ملی ایران تاکید کرد. عراقچی سیاست‌های مداخله‌جویانه و تحریک‌آمیز مقامات آمریکایی را در امور داخلی ایران شدیدا محکوم کرد. وزیر امور خارجه هند هم بر ضرورت تلاش همه‌جانبه برای صیانت از ثبات و جلوگیری از افزایش تنش در منطقه تاکید و آمادگی کشورش برای همکاری و مساعدت را در این مسیر اعلام کرد.

از دیگر تماس‌های مهم عراقچی با مقامی اماراتی بود. وزیر امور خارجه ایران در وزیر امور خارجه ایران در گفت‌وگو شامگاه سه‌شنبه ۲۳ دی‌ماه با وزیر خارجه امارات بر عزم ایران جهت دفاع از حاکمیت ملی در برابر دخالت خارجی تاکید کرد. عراقچی با اشاره به اظهارات تحریک آمیز مقامات آمریکایی که دخالت آشکار در امور داخلی ایران تلقی می‌شود بر عزم مردم ایران جهت دفاع از حاکمیت ملی و امنیت کشور در برابر هرگونه شرارت و دخالت خارجی صحه گذاشت. در این گفت‌وگوی تلفنی معاون نخست وزیر و وزیر خارجه امارات نیز با اشاره به اهمیت رایزنی مستمر میان ایران و امارات و کشورهای منطقه، بر لزوم تشریک مساعی جهت تحکیم ثبات و امنیت منطقه تاکید کرد.

عراقچی روی موج رسانه های خارجی

از آخر هفته گذشته تا امروز عباس عراقچی به طور مداوم با رسانه‌های خارجی گفت‌وگو و مواضع تهران را بازگو کرده است. او در تازه‌ترین اقدام حتی به سراغ یک رسانه تندرو و راست‌گرا و نزدیک به دونالد ترامپ رفته است.

سید عباس عراقچی در گفت‌وگو با فاکس‌نیوز تاکید کرده ایران همواره به دنبال مذاکره و دیپلماسی بوده است و این را در ۲۰ سال گذشته ثابت کرده است.

او که در این مصاحبه دیپلماسی را بهتر از جنگ خوانده به فاکس‌نیوز گفته است هرچند که تجربه مثبتی با واشنگتن نداریم، اما دیپلماسی بهتر از جنگ است. وزیرخارجه ایران تصریح کرده این آمریکاست که همیشه از دیپلماسی فرار کرده و جنگ را انتخاب کرده است.

خبر مرتبط

کوروش احمدی: ایران نماینده‌ای برای گفتگوی مستقیم با ترامپ معرفی کند | سیاست خارجی آمریکا، شخصی‌سازی شده است

اقتصادنیوز: دیپلمات پیشین می گوید ترامپ روانشناسی خاص خودش را دارد. همه دنیا هم متوجه این موضوع شده‌اند؛ به همین خاطر مسائل مهم را از طریق خود ترامپ به صورت شخصی مطرح و دنبال می‌کنند. ایران هم اگر این موضوع را متوجه شود و قبول کند که با ترامپ شخصا کار کند می‌تواند کارها را پیش ببرد و بحث غنی‌سازی را حل کند.

عراقچی در پاسخ به سوالی درباره اینکه چه پیامی برای ترامپ دارد؟ گفته است اشتباهی که در ماه ژوئن مرتکب شدید را تکرار نکنید، می‌دانید که اگر یک تجربه شکست‌خورده را امتحان کنید، همان نتیجه را خواهید گرفت. شما تاسیسات و ماشین‌ها را تخریب کردید اما فناوری و اراده و عزم را نمی‌توانید بمباران کنید. علت این که تروریست ها به مردم شلیک کردند، آن بود که می خواستند، ترامپ را به جنگ بکشانند.

او ادامه داده: اسرائیل به دنبال آن است که آمریکا به نیابت از این رژیم وارد جنگ با ایران شود و این هدف پنهانی تل آویو اکنون برملا شده است.تشدید تنش شدید پیامدهای وخیمی برای همه به دنبال خواهد داشت. وزیر خارجه ایران با بیان اینکه تکرار یک تجربه شکست‌خورده توسط آمریکایی‌ها منجر به نتیجه متفاوتی نمی‌شود، تاکید کرد: ایران ثابت کرده همواره آماده مذاکره و دیپلماسی بوده است.

این تنها اقدام عراقچی نیست. او غروب روز چهارشنبه ۲۴ دی‌ماه در صفحه شخصی خود در ایکس نوشت: ️اسرائیل همیشه تلاش کرده است آمریکا را به نیابت از خودش به جنگ‌ بکشاند، اما این بار، به شکلی شگفت‌انگیز، بخش پنهان حرف خود را با صدای بلند می‌گوید. حالا که خیابان‌های ما خون‌آلود شده است، اسرائیل آشکارا با افتخار می‌گوید که معترضان را با سلاح جنگی مسلح کرده و این دلیل صدها کشته است. رئیس‌جمهور آمریکا اکنون دیگر باید بداند که برای توقف خونریزی به کجا باید مراجعه کند.

سید عباس عراقچی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، در مصاحبه با شبکه الجزیره در روز ۲۳ دی‌ماه هم گفت ما برای مذاکرات هسته‌ای آماده هستیم به شرط آنکه مذاکرات بدون تهدید و دیکته باشد.

دیپلماسی تلفنی و رسانه‌ای عباس عراقچی تا به امروز نشان داده که او می‌تواند با وجود همه انتقادات به عملکردش در وزارتخارجه، نقشی فعال در بحران کنونی ایفا کرده و دستکم کشورهای منطقه را مجاب کند که خطر یک درگیری می‌تواند به ضرر کل منطقه تمام شود.

او هر چند در گفت‌وگو با کشورهای غربی تا امروز موفقیت آشکاری نداشته است، اما سیگنال‌های ضدونقیض دونالد ترامپ نشان می‌دهد که در پشت پرده اما و اگرهای فراوانی در جریان است.

فعال شدن اعراب منطقه برای جلوگیری از جنگ در منطقه

هرچند ممکن است برخی از کشورهای عربی علاقه‌ای به ایران قدرتمند در منطقه نداشته باشند؛ اما با توجه به وقایع پس از هفت اکتبر، حتی کشورهایی که به طور سنتی رقبای تهران محسوب می‌شوند، از آشفتگی بیشتر در منطقه غرب آسیا هراس دارند. به تازگی برخی از گزاش‌های خارجی نشان می‌دهند کشورهایی چون عربستان و عمان و قطر در صددند تا مانع از درگیری میان ایران و آمریکا شوند.

هرچند عباس عراقچی طی روزهای اخیر گفتگوی تلفنی با مقامات سعودی نداشته، اما نگاهی به تماس‌های گرفته شده در سه روز گذشته می‌گوید که سطح التهاب در منطقه به شدت بالا بوده و کشورهای همسایه و منطقه سعی در کاهش خطر یک درگیری دارند.

خبرهای منتشر شده در گزارش روزنامه وال‌استریت‌ژورنال می‌گوید عربستان سعودی برای متقاعد کردن کاخ سفید در حمله نکردن به ایران تلاش می‌کند و قطر و عمان نیز در کنار ریاض موضعی مخالف هر گونه تنش‌آفرینی علیه ایران اتخاذ کرده‌اند.

به نوشته وال‌استریت ژورنال این کشورها که از متحدان نزدیک آمریکا در منطقه هستند؛ به تهران اطلاع دادند که هرگز به واشنگتن اجازه نخواهند داد از حریم هوایی کشورشان برای حمله به ایران استفاده کند. به گفته مقامات عرب حوزه خلیج فارس، عربستان سعودی، عمان و قطر در پشت‌پرده به کاخ سفید گفته‌اند که اقدام‌ها در این منطقه می‌تواند نه تنها بازارهای نفت را متلاطم کند بلکه به اقتصاد آمریکا آسیب بزند. این روزنامه آمریکایی همچنین اعلام کرد که کشورهای عرب حوزه خلیج فارس نگران بازتاب و پیامدهای داخلی اقدامات احتمالی آمریکا در کشورهای خود هستند.

خبرگزاری فرانسه نیز به نقل از یک منبع آگاه در عربستان سعودی نوشت: این کشور به ایران اطلاع داده ریاض در اقدام نظامی احتمالی آمریکا علیه ایران مشارکت نمی کند.

این منبع اگاه افزود: ریاض به تهران همچنین گفته است عربستان سعودی اجازه استفاده از خاک و آسمان خود در اقدام نظامی احتمالی امریکا علیه ایران نخواهد داد.

هنوز هیچ منبع رسمی در تهران و ریاض و واشنگتن به این خبر واکنش نشان نداده اند. عربستان سعودی روابط نزدیک سیاسی نظامی امنیتی با آمریکا دارد.

کاهش نیروها در پایگاه آمریکا در قطر

از سوی دیگر شب گذشته خبری منتشر شد مبنی براینکه دفتر اطلاع رسانی دولتی در قطر تایید کرد که تعداد نیروها در پایگاه نظامی "العُدید" این کشور کاهش یافته و تعدادی از نیروها از این پایگاه خارج شده اند. این دفتر دلیل این اقدام را "تحولات امنیتی منطقه" اعلام کرده است. 

پایگاه هوایی العدید بزرگترین پایگاه نظامی امریکا در منطقه است. این پایگاه میزبان فرماندهی مرکزی ارتش امریکا (سنتکام) است. 

رسانه های انگلیسی هم گفته اند نظامیان این کشور از پایگاه العدید خارج شده اند.

قبل از این و در زمان جنگ 12 روزه در پی حملات هوایی امریکا به سه مرکز هسته ای ایران، تهران هم در حمله موشکی پایگاه امریکا در قطر (پایگاه العدید) را مورد هدف قرار داد. هم اکنون این احتمال وجود دارد در صورت حمله احتمالی امریکا علیه ایران، تهران هم در واکنش، العدید را مورد حمله قرار دهد.

در ادامه موضع‌گیری کشورهای عربی حوزه خلیج‌فارس روزنامه آمریکایی نیویورک‌تایمز هم گزارش داده که پادشاهی عمان از دونالد ترامپ خواسته که به دنبال اقدام نظامی علیه ایران نباشد.

جنگ یا عقب نشینی ترامپ؟

مواضع متناقض دونالد ترامپ رئیس جمهوری آمریکا و بالا نگه داشتن سطح تنش ها احتمالات درباره وقوع درگیری جدید را بیشتر کرده است با این وجود برخی رسانه ها از بالا بودن سطح اختلاف در تیم امنیتی ترامپ درباره حمله به ایران روایت کرده اند.

براساس گزارشی که سی ان ان منتشر کرده، مقام‌های آمریکایی در بررسی گزینه‌های خود علاوه بر نگرانی از پاسخ ایران در صورت هرگونه اقدام آمریکا بیم آن دارند که حتی یک اشتباه کوچک کل این اقدام را به شکست بکشاند.

روزنامه آمریکایی وال استریت ژورنال هم گزارش داده که جدیدترین سخنان دونالد ترامپ رئیس جمهور این کشور درباره ایران مبنی بر توقف «کشتار معترضان» بیانگر آن است که واشنگتن در حال عقب‌نشینی از گزینه حمله نظامی علیه این کشور است.

وال استریت ژورنال اضافه کرده، تعدادی از اعضای تیم ترامپ از جمله جی دی ونس معاون وی و مارکو روبیو وزیر خارجه آمریکا مجموعه‌ای از گزینه‌های غیر نظامی را به ترامپ پیشنهاد داده‌ٰاند. حمایت از نیروهای آمریکایی در منطقه در برابر حملات موشکی بدون استفاده از تجهیزات نظامی سخت خواهد بود و آمریکا مجبور می شود از همپیمانان منطقه‌ای خود کمک بگیرد. حتی اگر ترامپ قصد اقدام نظامی علیه ایران را داشته باشد گزینه‌های وی به دلیل استقرار تجهیزات و نیروهای نظامی در منطقه کارائیب محدود خواهد بود. در حال حاضر تنها شش ناو آمریکایی در منطقه مستقر هستند.