نوری المالکی آماده بازگشت به قدرت | مسئولیت سنگین نخست وزیر آینده عراق در مقابل ایران و آمریکا

به گزارش اقتصادنیوز، ائتلاف اصلی شیعیان عراق که اکثریت پارلمان را در اختیار دارد، روز شنبه نوری المالکی، نخست‌وزیر سابق و چهره پرنفوذ سیاسی را به عنوان نخست‌وزیر بعدی این کشور تایید کرد. این نامزدی عملاً پست نخست‌وزیری را برای مالکی ۷۵ ساله تضمین می‌کند؛ سمتی که او آخرین بار بیش از یک دهه پیش در اختیار داشت.این بیانیه پس از آن صادر شد که محمد شیاع السودانی، نخست‌وزیر موقت که بلوک او بیشترین کرسی‌ها را در انتخابات پارلمانی نوامبر به دست آورده بود. اوایل ماه جاری از کاندیداتوری کناره‌گیری کرد. این اقدام پس از رقابت این دو چهره برای جلب حمایت چارچوب هماهنگی (ائتلافی از احزاب شیعه)، راه را برای المالکی هموار کرد.

به نوشته العربیه، نوری المالکی در حالی آماده بازگشت به قدرت می‌شود که خاورمیانه شاهد تغییرات شگرفی است.

چارچوب هماهنگی (الاطار التنسیقی)، ائتلافی از گروه‌های شیعه با پیوندهای متفاوت با ایران، در بیانیه‌ای اعلام کرد که با اکثریت آرا تصمیم گرفته است نوری المالکی را به عنوان نامزد بزرگترین فراکسیون پارلمانی برای این پست معرفی کند. در این بیانیه به تجربه سیاسی و اداری و کارنامه او در اداره دولت اشاره شده است. پس از انتخابات سراسری ماه نوامبر در عراق، چارچوب هماهنگی که مالکی نیز بخشی از آن است، فراکسیون اکثریت را تشکیل داد. بلافاصله پس از آن، گفتگوهای داغی برای انتخاب نخست‌وزیر بعدی و همچنین رایزنی‌هایی با احزاب سنی و کرد در مورد سایر پست‌ها صورت گرفت.

پارلمان عراق ماه گذشته رئیس خود را انتخاب کرد و در مرحله بعد باید برای انتخاب رئیس‌جمهور جدید تشکیل جلسه دهد؛ رئیس‌جمهوری که سپس نخست‌وزیری را برای جایگزینی محمد شیاع السودانی (نخست‌وزیر فعلی) منصوب خواهد کرد.

پیچیدگی‌های پست نخست‌وزیری

طبق عرف سیاسی در عراق، پست قدرتمند نخست‌وزیری به یک مسلمان شیعه، ریاست پارلمان به یک سنی و پست عمدتا تشریفاتی ریاست‌جمهوری به یک کرد تعلق می‌گیرد.

المالکی، رهبر ائتلاف دولت قانون، مدت‌هاست که چهره‌ای محوری در سیاست عراق بوده و تنها نخست‌وزیری است که از زمان تهاجم آمریکا در سال ۲۰۰۳ و پایان دهه‌ها حکومت صدام حسین، دو دوره (۲۰۰۶-۲۰۱۴) این سمت را بر عهده داشته است.

وظیفه‌ای دشوار

بنا بر ادعای نویسنده نوری المالکی علیرغم گذشته جنجالی‌اش از جمله اتهامات گسترده مبنی بر دامن زدن به تنش‌های فرقه‌ای و شکست در متوقف کردن داعش در سال ۲۰۱۴، قدرت و نفوذ خود را افزایش داده است. او همواره در تشکیل ائتلاف‌ها نقش داشته و نامش مرتبا به عنوان نامزد احتمالی نخست‌وزیری مطرح شده است. المالکی که نزدیک به ایران شناخته می‌شود، سابقه‌ای در هماهنگی با ایالات متحده در سیاست عراق، به ویژه در دوره‌های قبلی نخست‌وزیری‌اش، دارد.

در کشوری که دهه‌ها میدان نبرد نیابتی بین ایالات متحده و ایران بوده است، مالکی احتمالاً با وظیفه‌ای دشوار روبرو خواهد شد، زیرا تشکیل دولت همواره تحت تاثیر این دو رقیب بوده است. انتظار می‌رود او به درخواست دیرینه واشینگتن مبنی بر خلع سلاح گروه‌های تحت حمایت تهران که بسیاری از آن‌ها توسط ایالات متحده به عنوان گروه‌های تروریستی شناخته می‌شوند رسیدگی کند.

مقامات و دیپلمات‌های عراقی ماه گذشته به خبرگزاری فرانسه (AFP) گفتند که واشینگتن درخواست کرده است که دولت نهایی، گروه‌های تحت حمایت ایران را کنار گذاشته و در جهت انحلال آن‌ها حرکت کند. با این حال، اکثر این گروه‌ها در پارلمان کرسی دارند و نفوذ سیاسی و مالی آن‌ها افزایش یافته است.

نوری المالکی کیست؟

نشنال هم در گزارشی نوشت: ​

آقای مالکی دبیرکل حزب «الدعوه» است؛ یکی از احزاب اصلی شیعه که با صدام حسین مبارزه کرد. این حزب پس از سرنگونی صدام به یکی از احزاب تاثیرگذار با وزن سیاسی قابل توجه در روند سیاسی کشور تبدیل شد.

در ابتدا، برخی در واشینگتن مالکی را «مرد ما در عراق» می‌دانستند؛ او زمانی تماس‌های تصویری منظمی با جورج دبلیو بوش، رئیس‌جمهور سابق آمریکا داشت که او را مردی خوب با شغلی سخت توصیف می‌کرد.

بنا بر ادعای این رسانه با این حال، او بعدها متهم شد که به سیاست‌های فرقه‌ای در کشور دامن زده، به فساد دامن زده و تنش‌ها را با همسایگان عراق افزایش داده است. او اتحادهایی با ایران در عراق ایجاد کرده است.

نوری مالکی بارها اتهام توانمندسازی گروه‌های شبه‌نظامی در دوران قدرت خود را همزمان با سرازیر شدن میلیاردها دلار از بودجه بازسازی ایالات متحده به عراق رد کرده است.

بنا بر ادعای این رسانه، تحلیلگران بر این باورند که حاشیه‌نشین کردن سنی‌های کشور توسط او، منجر به هجوم داعش در سال ۲۰۱۴ شد که کنترل موقت مناطق وسیعی در شمال و غرب عراق را به دست گرفتند.

آسوشیتدپرس هم در گزارشی نوشت:

 انتخاب دوباره نوری المالکی احتمالاً قطب‌بندی‌های شدیدی ایجاد خواهد کرد، به‌ویژه در میان جامعه سنی‌های عراق. شورای سیاسی ملی عراق، که ائتلافی از احزاب سنی است، در بیانیه‌ای از چارچوب هماهنگی خواست تا مسئولیت تاریخی خود را بپذیرد و نسبت به بازتولید رهبرانی که تجربیات گذشته‌شان در ایجاد ثبات یا بازسازی اعتماد عمومی شکست خورده است، هشدار داد.

با این حال، ائتلاف عزم که یک حزب با نفوذ سنی است، بیانیه این شورا را رد و از نوری المالکی حمایت کرد. این موضوع نشان‌دهنده شکاف در بلوک سیاسی سنی‌ها بر سر این نامزدی و بازتاب‌دهنده اختلافات سیاسی گسترده‌تر در کشور است.

دولت بعدی احتمالاً با فشارهای فزاینده‌ای از سوی هر دو کشور ایالات متحده و ایران مواجه خواهد شد و باید با مسئله حساس سرنوشت گروه‌های مسلح غیردولتی دست و پنجه نرم کند.

ایالات متحده برای خلع سلاح گروه‌های تحت حمایت ایران فشار می‌آورد؛ پیشنهادی دشوار، چرا که بسیاری از این گروه‌ها قدرت سیاسی زیادی دارند و ایران نیز احتمالاً با چنین قدمی مخالفت خواهد کرد.

خلع سلاح این گروه‌ها که بسیاری از آن‌ها یک دهه پیش هنگام پیشروی داعش در عراق با این گروه تروریستی جنگیدند، احتمالا با مخالفت‌های داخلی روبرو خواهد شد؛ به‌ویژه با توجه به ترس فزاینده از ظهور مجدد داعش به دلیل بی‌ثباتی در سوریه.

در همین راستا، ارتش ایالات متحده روز چهارشنبه اعلام کرد که انتقال برخی از ۹,۰۰۰ بازداشتی داعش را که در بیش از ده مرکز بازداشت در شمال شرق سوریه نگهداری می‌شدند، به بازداشتگاه‌هایی در عراق آغاز کرده است.