ارتشِ دست به ماشه در چین | موج پاکسازی به مقامات نظامی بلندپایه رسید | شیجینپینگ خود را بیرقیب میداند
به گزارش اقتصادنیوز، همزمان با اعلام خبر رسمی وزارت دفاع چین درباره برکناری و آغاز تحقیقات از ژنرال ژانگ یوشیا، عالیرتبهترین فرمانده نظامی این کشور پس از شی جین پینگ، برخی گزارشها و گمانهزنیها در رسانههای غربی مدعی نقش او در انتقال یا افشای اسرار حساس نظامی، از جمله اطلاعات مرتبط با توان هستهای چین شدهاند.
اقتصادنیوز: وزارت دفاع چین بدون ارائه جزئیات اعلام کرد که ژانگ یووشیا و ژنرال لیو ژنلی، رئیس ستاد مشترک و مغز عملیاتی ارتش، تحت بازجویی قرار گرفتهاند. بهگفته تحلیلگران، این سرعت عمل و صراحت در کلام تلاشی برای مهار شایعات و کنترل آسیبهای سیاسی بوده است؛ چرا که رویه برکناری در چین اغلب به این صورت است که مقامات عالیرتبه مدتی ناپدید می شوند و بعد از چندین ماه، ناگهان خبر رسمی بازداشتشان منتشر میشود.
هرچند این ادعاها هنوز بهطور مستقل تأیید نشدهاند، اما همین زمزمهها بر شوک ناشی از سقوط او افزوده و پرسشهای جدیتری درباره عمق و ماهیت پاکسازیهای اخیر در ارتش چین ایجاد کرده است.
بلندپایهترین قربانی موج پاکسازیهای نظامی
هالن ان اسمیت در اسکای نیوز نوشت: اعلام ناگهانی وزارت دفاع چین مبنی بر تحقیق درباره ژنرال ژانگ یوشیا، ارشدترین فرمانده نظامی کشور پس از شی جین پینگ، شوک بزرگی به ناظران سیاست چین وارد کرد. ژانگ نهتنها عضو کمیسیون مرکزی نظامی و نفر دوم این نهاد بود، بلکه سالها بهعنوان نزدیکترین متحد نظامی رئیسجمهور چین شناخته میشد. او بلندپایهترین قربانی موج پاکسازیهای نظامی سالهای اخیر در چین بهشمار میآید.
ماجرا فراتر از پرونده مالی است
طبق بیانیه رسمی، ژانگ و ژنرال لیو ژنلی به نقض جدی انضباط حزبی و قانون متهم شدهاند؛ عبارتی که در ادبیات سیاسی چین معادل اتهام فساد است. اما ابعاد این پرونده از همان ابتدا نشان میداد که ماجرا فراتر از یک پرونده مالی ساده است.
زنگ خطری برای همه مقامات
اهمیت سقوط ژانگ فقط به جایگاه سازمانی او محدود نمیشود. او یکی از معدود فرماندهان ارشد چین بود که تجربه واقعی میدان نبرد داشت و نقشی کلیدی در مدرنسازی ارتش ایفا کرده بود. از همه مهمتر، ژانگ و شی جین پینگ پیوندی عمیق و قدیمی داشتند؛ هر دو فرزند چهرههای برجسته انقلاب کمونیستی بودند و دههها در یک دایره قدرت مشترک رشد کرده بودند. به همین دلیل، ژانگ مدتها مورد اعتمادترین مرد نظامی شی تلقی میشد.
کنار گذاشتن چنین شخصیتی، پیامی روشن درباره دامنه قدرت و اراده شی جینپینگ در بازآرایی ارتش ارسال میکند: اینکه حتی نزدیکترین متحدان نیز در خطر کنارگذاشته شدن قرار دارند.
ارتشی که خالی میشود
پاکسازیهای نظامی شی جینپینگ در سالهای اخیر بیوقفه و گسترده بوده است. دهها نفر از مقامات ارشد نیروهای زمینی، دریایی، هوایی، پلیس مسلح و حتی نیروی موشکی، که مسئول زرادخانه هستهای چین هستند؛ برکنار شده یا از انظار عمومی ناپدید شدهاند.
اکنون این روند به نقطهای رسیده که مجموعا پنج نفر از هفت عضو کمیسیون مرکزی نظامی کنار گذاشته شدهاند. به گفته تحلیلگران، چنین تمرکزی از قدرت نظامی در دست یک نفر، تنها با پاکسازیهای دوران مائو تسهتونگ قابل مقایسه است. بنابراین، مهمترین تصمیمات نظامی چین امروز در اختیار شی جین پینگ قرار دارد.
از تلاش برای کودتا تا افشای اطلاعات هسته ای
پرسش اصلی این است که آیا واقعا فساد علت اصلی این برکناریهاست؟ سیاست نخبگان در چین بهشدت غیرشفاف است و همین موضوع فضای گستردهای را برای گمانهزنیها ایجاد کرده است.
در مورد ژانگ، شایعاتی بسیار فراتر از فساد مالی مطرح شده؛ از جمله ادعاهایی درباره تلاش او برای کودتا یا حتی انتقال اسرار هستهای چین به آمریکا.
اگرچه هیچیک از این ادعاها بهطور مستقل تأیید نشده و اثبات آنها تقریبا ناممکن است، اما تنها مطرح شدن چنین روایتهایی نیزنشان میدهد که پرونده ژانگ به حساسترین لایههای امنیتی و سیاسی نظام چین گره خورده است.
سرعت غیرعادی و زبان هشداردهنده
دو نکته این پرونده را از موارد قبلی متمایز میکند. نخست، سرعت اعلام رسمی تحقیقات است. در گذشته، معمولاً ماهها طول میکشید تا ناپدید شدن یک ژنرال به اعلام اتهامات منجر شود، اما اینبار فاصله زمانی فقط چند روز بود. این شتاب میتواند نشانه آن باشد که موضوع آنقدر جدی بوده که حاکمیت خواسته بهسرعت کنترل روایتها را به دست بگیرد.
نکته دوم، ادبیات غیرمعمول رسانههای نظامی است. روزنامه ارتش آزادیبخش خلق نوشت که این دو ژنرال مشکلات سیاسی و فساد را تشدید کرده و رهبری مطلق حزب بر ارتش را تضعیف کردهاند.
این عبارت بهروشنی نشاندهنده مسائلی فراتر از فساد مالی بوده و به چالشی سیاسی اشاره دارد؛ گویی وفاداری سیاسی ژانگ مستقیما زیر سؤال رفته باشد.
ضعف ساختاری یا قدرت مطلق ؟
این تحولات بحث مهمتری را مجدد احیا کرده است: آیا موج پاکسازیها نشانه ضعف شی جینپینگ است یا قدرت مطلق او؟ در مراحل اولیه، برخی تحلیلگران این اقدامات را نشانه بدبینی و ناامنی رهبر چین میدانستند؛ رهبری که نگران کنترلناپذیری ارتش است.
اما با کنار رفتن فردی در سطح ژانگ یوشیا، این تفسیر قوت گرفته که شی در اوج اعتمادبهنفس سیاسی قرار دارد. او میتواند حتی نزدیکترین متحدان خود را کنار بزند، بدون آنکه نگران واکنش جدی درون سیستم باشد. این سطح از جسارت، بیشتر به رهبرانی تعلق دارد که خود را بیرقیب میدانند.
تایوان در پسزمینه تصمیمها قرار دارد
بسیاری از ناظران معتقدند که تایوان عامل پنهان اما تعیینکننده در این تحولات است. شی جینپینگ بارها تأکید کرده که اتحاد مجدد با تایوان، حتی از طریق زور، منتفی نیست. از این منظر، یک ارتش آلوده به فساد یا دارای فرماندهانی با وفاداری مشکوک، میتواند توان چین برای انجام یک عملیات نظامی پیچیده را بهشدت تضعیف کند.
پاکسازیهای کنونی ممکن است تلاشی برای ساختن ارتشی کاملا مطیع، متمرکز و دست به ماشه باشد؛ ارتشی که در صورت هر تصمیم سیاسی، بدون تردید و شکاف داخلی وارد عمل شود.
ارتش در انحصار یک نفر
برکناری ژانگ یوشیا نشانهای از بازتعریف رابطه قدرت میان حزب، ارتش و رهبر چین است. شی جین پینگ با این پاکسازیها، ارتش را بیش از هر زمان دیگری در تاریخ معاصر چین به وجود خود گره زده است.
این روند میتواند به معنای افزایش کارآمدی و انسجام نظامی باشد، اما همزمان ریسکهای بزرگی نیز به همراه دارد؛ مانند تمرکز شدید قدرت، کاهش تنوع دیدگاهها و وابستگی کامل ارتش به اراده تنها یک نفر.
در چنین سیستمی، موفقیت یا شکستهای آینده بهویژه در موضوعات حساسی مانند تایوان، مستقیما به تصمیمات شی جین پینگ گره خواهد خورد.
ارسال نظر