حرکت دوباره ایران به سمت تهاتر/این بار تهاتر گازی در دستور کار

به گزارش اقتصادنیوز، بعد از صحبت‌هایی که پیش از این در خصوص تهاتر نفتی ایران و روسیه مطرح و در نهایت تکذیب شده بود، برخی خبرها حاکی از انجام مذاکراتی میان ایران و ترکمنستان است که در نهایت به تهاتر ختم می‌شود.

برگزاری دومین نمایشگاه تخصصی نفت، گاز و پتروشیمی، آب و برق، صنعت ساختمان و خدمات فنی مهندسی ایران موسوم به "ایران پروژه" در حالی قرار است در عشق‌آباد ترکمنستان برگزار شود که حسن مرتجی، مجری برگزاری این نمایشگاه به صراحت هدف از برگزاری چنین نمایشگاهی را رویکرد تهاتری میان ایران و ترکمنستان دانسته است.

مسئله مهم‌تر اینکه ایران و ترکمنستان هر دو در حوزه گاز غنی بوده و تنها روابط دوجانبه‌شان است که می‌تواند در این راستا ارزش داشته باشد. نکته مهم‌تر اینکه، کمی قبل نیز مسئله‌ای مطرح شده بود که می‌تواند ماهیت تهاتر گازی میان ایران و ترکمنستان را روشن کند. در هفته‌های گذشته مسئله پیشنهاد انتقال گاز ترکمنستان به اروپا از طریق ایران از سوی معاون کمیسیون اروپا و کمیسر انرژی اتحادیه اروپا مطرح شده بود که خود نشان از تازه شدن روابط گازی میان تهران و عشق‌آباد دارد و در عین حال، این مسئله را تایید می‌کند که اهمیت این رابطه تهاتری تنها برای ایران و ترکمنستان نیست بلکه می‌تواند برای کل اروپا ارزش داشته باشد.

با این حال، این اولین باری نیست که در دولت یازدهم مسئله تهاتر مطرح می‌شود. پیش از این نیز مسئله تهاتر 20 میلیارد دلاری میان تهران و مسکو مطرح شده بود که البته کمی بعد به کلی تکذیب شد. هرچند که مقامات روس، همواره بر انجام شدن چنین قراردادی تاکید می‌کردند اما مقامات ایرانی ترجیح می‌دادند که به جای تهاتر، از کلمه توافق و همکاری‌های مشترک یاد کنند.

اما در این میان به نظر می‌رسد که وضعیت ترکمنستان قدری متفاوت باشد، چرا که هم تحریم‌هایی که در زمان تهاتر نفتی ایران با روسیه، وضع را سخت می‌کرد در حال سست شدن است و هم ترکمنستان کشوری نیست که بخواهد مانند روسیه با تحت فشار قرار گرفتن،‌ دست از سر همکاری انرژی با ایران بردارد.

اهمیت ترکمنستان برای ایران از آن جایی است که این کشور از طریق خط لوله مرکزی آسیای میانه، گاز خود را به روسیه و سیستم گازی شرکت گازپروم صادر می‌کند. شاخه غربی این خط لوله گاز را حوزه دریای خزر به شمال منتقل می‌کند و شاخه شرقی آن گاز را از شرق ترکمنستان به جنوب ازبکستان و از آنجا به شمال ازبکستان می‌رساند. برهمین اساس هم روابط میان ایران و ترکمنستان اهمیت بیشتری به خود می‌گیرد. اما مشخص نیست که ایران سرنوشتی شبیه به تهاتر نفتی با روسیه را در پیش خواهد گرفت و روابط تهاتری خود را پنهان خواهد کرد یا خیر.